Elektro kunst

Musea zijn gesloten, evenementen zijn afgelast en Netflix heb je misschien al uitgekeken. Ook de tours door Rotterdam staan stil, maar gelukkig kun je op eigen houtje nog flink wat moois ontdekken. Mijn favoriete bezienswaardigheid in Rotterdam? De street art! Steevast benoem ik tijdens rondleidingen dat iedereen vooral omhoog en om zich heen moet kijken, want street art kom je overal tegen. Nu het tijdelijk niet mogelijk is om rondleidingen te geven, werd het tijd om een doe-het-zelf tour samen te stellen.

Rotterdam als Openluchtmuseum

Street art is een bekend en geliefd onderdeel van het Rotterdamse straatbeeld. Deze kunst in de openbare ruimte geeft kleur aan wat ooit – en ik zeg dit vol liefde voor Rotterdam – een ietwat grijze wederopbouwstad was. Maar wist je dat in onze Maasstad ook elektriciteits-, transformator- en oliedrukhuisjes worden omgetoverd tot kunstobjecten? Mijn interesse werd gewekt toen ik langs een mooi exemplaar fietste, en sindsdien zie ik ze overal. Ik besloot contact op te nemen met een aantal van de kunstenaars. Zij vertelden me dat ze in opdracht van Gemeente Rotterdam en lokale energieleveranciers, en in samenwerking met de lokale bewoners, aan de slag gaan om het straatbeeld op te vrolijken.

Misschien ken je al wat beschilderde huisjes, of wellicht zijn ze je nog nooit opgevallen. Ben je nieuwsgierig geworden? Hieronder vind je een fietsroute die je door meerdere wijken en langs een variatie aan werken en kunstenaars voert. Vergeet niet om onderweg naar de kunstige gebouwtjes te zoeken, sommigen gaan zo in de omgeving op dat je er plots zomaar voorbijfietst.

Rotterdam West

Een kunstenares met meerdere ontwerpen in Rotterdam is Ivonne van den Nieuwendijk. Haar beschilderingen vind je voornamelijk aan de oostkant van de A16, maar ook binnen de Ring kun je Ivonnes werk bewonderen. Eén van mijn favoriete elektriciteitshuisjes staat verscholen in de Adrien Mildersstraat. Tussen het groene patroon heeft Ivonne 21 items verstopt, die allemaal suggesties van buurtbewoners waren. Zo kwam een jongetje trots zijn legopoppetje laten zien, een andere buurtbewoner zag graag iets typisch Rotterdams terugkomen. Ivonne schilderde het allemaal mee, waardoor het geheel een samenstelling van de buurt is geworden. Kun jij alle voorwerpen ontdekken?

Elektro kunst Rotterdam - Yvonne van den Nieuwendijk

In dezelfde wijk, waar de Heemraadssingel overloopt in de Graaf Florisstraat, staat een prachtig voorbeeld van een kunstwerk zonder verf. Omwonenden waren niet blij met dit oorspronkelijk grauwe gebouwtje, dat niet paste in de statige omgeving. Het straatcomité besloot een wedstrijd te organiseren, waarbij kunstenaars initiatieven konden indienen om dit object op te vrolijken. Roeland Otten won de wedstrijd en maakte van het transformatorhuisje een ‘Transformatie Huisje’, door met foto’s het verloren uitzicht te herstellen. Roeland legt uit dat dit echter niet zomaar gerealiseerd was: “We zijn 2,5 jaar bezig geweest met dit project!”. Het huisje is namelijk gebouwd van een soort plofbeton dat niet explodeert bij hoge druk. Ze moesten daardoor rekening houden met strikte veiligheidsvoorschriften. Er moest zelfs een exacte kopie gemaakt worden van het sleutelgat, zodat de monteurs geen extra sleutel aan hun bos hoefden te hangen. In oktober 2009 werd het ‘Transformatie Huisje’ eindelijk officieel onthuld door niemand minder dan Winy Maas, de bekende architect achter de Markthal en het Depot Boijmans van Beuningen.

Transformatiehuisje Roeland Otten

Kralingen-Crooswijk

Een stukje verder fietsen, aan de statige Avenue Concordia, kom je een kleurig tafereel van Vera Harmsen tegen. Vera vertelt dat iemand haar wel eens gekscherend ‘Vera Elektra’ heeft genoemd, zoveel energiehuisjes heeft ze al beschilderd. “Sinds 1994 zijn het er zeker 34. En als je de kleinere kastjes meerekent, kun je het aantal wel verdubbelen,” zegt Vera. Haar ontwerp ‘Architectuurblommen’ bevat aan één zijde bloemen geschilderd in verschillende stijlen, van realistisch tot Jugendstil. Op de andere zijdes heeft de beschildering, net als veel van Vera’s werken, een relatie met de (geschiedenis van de) omgeving. Avenue Concordia werd in WO II bijvoorbeeld gedeeltelijk verwoest door een brandbom, maar op de schildering lijkt de huizenrij met de fraaie details weer gewoon door te lopen. Verder zie je veel details van de omliggende woningen terug. Spot jij ook wat vergelijkbare huizen in de straat?

Energiehuisje Avenue Concordia van Vera Harmsen

Niet alleen grote huisjes worden opgefleurd, ook kleine kastjes worden onder handen genomen. Robert Rost kreeg, na het winnen van een pitch, de kans om meerdere van zulke huisjes te bewerken. Robert geeft les als kunstdocent en wilde zodoende graag zijn studenten bij het project betrekken. Kaili Smith was een van de gelukkigen en samen met Robert schilderde hij het kunstwerk ‘Petit Prince’ op een kastje aan de Gerdesiaweg. Wie het gelijknamige boek van Antoine de Saint-Exupéry gelezen heeft, zal in de prins en het engelmeisje verschillende elementen herkennen. Overigens kan het prachtige schilderwerk je ook, net als het kinderboek, aanzetten tot nadenken. Robert licht toe: “We hebben het niet heel bewust en expliciet willen neerzetten, maar het geeft een indirecte verwijzing naar de maatschappij, er zit symboliek in.” Een mooi moment om tijdens de tourroute even van je fiets af te stappen en de creatie langer te bekijken.

Om de hoek, aan de Boezemweg, vind je vier kastjes die Robert samen met Reinier Landwehr beschilderd heeft. Volgens Robert was het kiezen van een ontwerp voor deze objecten een flinke uitdaging, aangezien ze beplakt zijn met reclameposters die telkens wisselen – het design mocht hier niet mee vloeken. De huisjes, die eerst verschillend van kleur waren, zijn daarom juist abstract beschilderd om een rustige eenheid te vormen. De vormen zijn geïnspireerd door de bomen en het verkeer in de omgeving. Doordat ze nu één geheel zijn, vallen ze bijna niet meer op!

Electriciteitshuisje Petit Prince Robert Rost
Elektro kastjes Reinier Landwehr en Robert Rost

Hillegersberg & Terbregge

Halverwege het saaie fietspad langs het Kralingse Bos duikt opeens een verfraaid oliedrukhuisje op. Ook deze is beschilderd door Ivonne. Ivonne fietste er zelf regelmatig langs en het viel haar op dat het steeds beklad werd met graffiti. “Telkens als het weer schoongemaakt werd, verscheen er niet veel later nieuwe graffiti op”, aldus Ivonne. Ze kwam op het idee om het huisje zelf onder handen te nemen en nam contact op met de beheerder en Gemeente Rotterdam. Het resultaat: een prachtig beschilderd huisje met een bosachtig tafereel, dat mede ontstaan is door de verhalen van voorbijgangers. Tijdens het schilderen deelden enthousiaste passanten namelijk hun verhalen over de verschillende dieren in het Kralingse Bos, en deze dieren heeft Ivonne laten terugkomen in de beschildering. Een educatief kunstwerk dus, ik wist bijvoorbeeld niet dat sommige viervoeters zo dicht bij de stad zouden leven!

Electriciteitshuisje Kralingse Bos Ivonne van den Nieuwendijk

In en rondom Hillegersberg bevinden zich veel werkenvan Johannes van Dijk. Zijn creaties laten voornamelijk Nederlandse taferelen zien, die mooi in de landelijke omgeving van Hillegersberg passen. Zo zie je typisch Hollandse landschappen, maar ook veel koeien of stallen met paarden. De meeste beschilderingen zijn al ruim tien jaar oud en daardoor helaas wat vervaagd, maar zeker niet minder mooi. Op deze route vind je er twee.

Elektro kunst Hollandse Landschappen Johannes van Dijk

Dat huisjes naast kunst ook functioneel kunnen zijn, bewijst het gebouwtje aan de Ringdijk/Jasonweg in Hillegersberg. Op dit exemplaar staat de afstand weergeven tot o.a. de bushalte, de tennisbaan, de kerk en de hockeyclub. Dit bijzondere ganzenbord mist alleen nog de pionnen, of staan die toch ergens verstopt…

Elektro huisje ganzenbord

Rotterdam Noord

Een speciaal geheel om deze tour mee af te sluiten, is het kunstwerk van Daniël van Nes aan de Heer Vrankestraat. Waar de meeste huisjes beschilderd zijn, gebruikte Daniel voor dit oliedrukhuisje een heel ander materiaal: staal. ‘Volt’, zoals het ontwerp toepasselijk heet, is een ode aan elektriciteit en verbeelding. In het dromerige design komen verschillende elektrische voorwerpen terug, zoals een voltmeter, een sidderaal en een transistorradio. Het is zeker de moeite waard om dit kunstobject ‘s avonds te bezoeken – als het buiten donker wordt, doet het de naam ‘Volt’ eer aan. Het zorgt voor een (letterlijk) lichte sfeer op het voorheen donkere pleintje. Daniël voegt nog een leuk feitje toe: “De voorkant is met een laser uitgesneden en weegt 2700kg.” Er is dan ook een speciale fundering aangelegd om dit werk stevig te laten staan. Zo wordt het oliedrukhuisje nu met staal omarmd, en biedt ‘Volt’ een duurzame bescherming.

Kunstwerk Daniël van Nes

Is dit alles?

Zeker niet! Deze route bevat slechts een kleine selectie van de kunstige energiehuisjes in Rotterdam. Je vindt ze in elke wijk: van Delfshaven tot Ommoord en van Feijenoord tot Schiebroek. Heb je zelf een mooi exemplaar gespot? Mail het naar info@insiderotterdam.com, of deel een foto op Instagram met #metandereogen en vergeet ons niet te taggen @inside_rotterdam. Wie weet nemen we jouw vondst mee in de volgende doe-het-zelf tour!

Gids Claire_Inside RotterdamOver de auteur
Claire den Hertog is gids bij Inside Rotterdam en geniet ervan om telkens weer nieuwe details, verhalen en plekken in de stad te ontdekken. Voordat ze in Rotterdam kwam wonen, werkte ze aan boord van het cruiseschip ms Rotterdam. 

Zelf de route fietsen?

Claire heeft de route in Google Maps gezet, zodat je alle Elektro kunst zelf ook kunt vinden.

Elektro kunst fietstour Inside Rotterdam
Project #MetAndereOgen

Vanwege de beperkingen van deze tijd zijn we het project #MetAndereOgen gestart. Onze Insider gidsen schrijven te pas en te onpas kleine verhaaltjes gegrepen uit hun leven in Rotterdam. Zaken waarover ze zich verwonderen, waarvan ze nieuwsgierig worden, die ze bewonderen en waardoor ze met andere ogen naar hun omgeving kijken. De stukjes kun je vinden op onze blogpagina.